Drie in één… of toch vijf?!
September 11, 2026De opmerkelijke roof van de Grand Condé in Château de Chantilly
Het blijft boeiend, een juwelenroof. Zelfs als die alweer honderd jaar geleden plaatsvond. In oktober 1926 werd het Franse Château de Chantilly beroofd door twee neven die het verrassend simpel aanpakten. Met gestolen ladders van een bouwplaats in de buurt klommen ze naar de schattoren van het kasteel en plunderden de juwelencollectie.
Het doet denken aan de juwelenroof in het Louvre in oktober 2025. Daar gebruikten de daders een verhuislift om de juwelenzaal te bereiken. Blijkbaar blijven bouwmaterialen en museumbeveiliging een ongelukkige combinatie. Of juist de ideale?!
De buit uit Chantilly bestond uit kostbare sieraden, goud, edelstenen en historische voorwerpen. De neven, Léon-Émile Kauffer en Émile Souter, namen onder andere een beroemde roze diamant mee: de Grand Condé.
En daarmee hadden ze een probleem.
Een Parijse juwelenhandelaar
Een deel van de buit was te herkenbaar en werd volgens de verklaringen zelfs in de Seine gegooid. De rest van de gestolen sieraden kwam terecht bij een Parijse juwelenhandelaar, mevrouw Schill, die er volgens de historische reconstructie weinig moeite mee had om de edelstenen uit hun zettingen te halen en het goud om te smelten.
Dat leverde de dieven geld op, maar betekende ook het einde van een groot deel van het oorspronkelijke goudsmidswerk. Historische zettingen, gravures en constructies verdwenen in de smeltkroes.
Eén steen bleef buiten deze handel: de roze diamant Grand Condé.
Met zijn opvallende kleur, vorm en beroemde herkomst was hij vrijwel onmogelijk ongemerkt te verkopen. Een diamant van negen karaat kun je gemakkelijk meenemen, maar een koper vinden die geen vragen stelt, is een heel ander verhaal.
Een appel op een hotelkamer
Kauffer verbleef in het Hôtel Métropole aan de Boulevard de Strasbourg in Parijs. In december 1926 verliet hij het hotel met de mededeling dat hij de volgende dag terug zou zijn. Toen hij na enkele dagen nog altijd niet was verschenen en er een rekening van 160 frank openstond, kreeg een kamermeisje de opdracht zijn achtergebleven spullen te verzamelen.
Tussen die spullen lag een appel.
Volgens een van de krantenverslagen uit die tijd kon het kamermeisje de verleiding niet weerstaan en nam ze een hap. Ze beet op iets hards. In de appel bleek de peervormige roze diamant verstopt te zitten!
Of het precies zo is gegaan, weten we niet. Er is ook een ander verhaal, waarin de kokkin van het hotel de appel opensneed en de vondst deed. Maar dat de diamant in een appel heeft gezeten, dat beweren ze al honderd jaar.
De hoteleigenares schakelde de politie in. De diamant werd onderzocht en herkend als de Grand Condé. Toen Kauffer weer bij het hotel verscheen, werd hij gearresteerd. Hij verraadde zijn neef en de Parijse handelaar, en ze gingen alledrie de bak in.
Wat is er zo bijzonder aan deze roze diamant?
Voordat hij in de appel terechtkwam, was het al een beroemde diamant, ongeveer zo lang als de diameter van een muntje van tien eurocent en met een gewicht van 9,01 karaat. Voor wie zich weinig kan voorstellen bij karaat: één karaat is 0,2 gram. In totaal weegt de Grand Condé dus ongeveer 1,8 gram, ongeveer zoveel als een blauwe bes.
Dat is verrassend weinig voor zo’n beroemde steen. De beroemde Koh-i-Noor-diamant in de Britse kroonjuwelen is maar liefst 105,6 karaat en weegt ruim 21 gram. Een flinke aardbei dus!
Wat zou ik deze roze diamant graag willen verwerken in een ring!
Vroeger waren vooral het oog en de ervaring van de slijper bepalend voor de uiteindelijke vorm van een diamant. Slijpers wilden zoveel mogelijk van de ruwe steen behouden. Iedere millimeter die werd weggeslepen, betekende verlies van kostbaar materiaal. Daarom zie je bij oude diamanten vaak andere verhoudingen dan bij moderne slijpvormen.
Tegenwoordig bekijken diamantslijpers een ruwe steen met 3D-scanners en computersoftware voordat de eerste slijpbewerking begint.
Hoe wordt een diamant eigenlijk roze?
De Grand Condé heeft een zachte roze kleur met een vleugje oranje. Die kleur is helemaal natuurlijk ontstaan en opvallend gelijkmatig verdeeld.
Bij veel natuurlijke roze diamanten heeft de kleur te maken met de enorme druk die de steen diep in de aarde heeft ondergaan. Daardoor is er iets veranderd in de binnenkant van de diamant. Hij neemt bepaalde delen van het licht anders op, waardoor wij een roze kleur zien.
Waar hij ooit is gevonden, weet niemand precies. Waarschijnlijk komt hij uit India, waar vroeger veel beroemde diamanten vandaan kwamen. Hoe oud de steen is, wanneer hij werd gevonden en wie hem heeft geslepen, blijft een mysterie.
Van prinselijke collectie naar museum
De naam Grand Condé verwijst naar Louis II de Bourbon-Condé, een beroemde Franse prins en legeraanvoerder uit de zeventiende eeuw. Volgens de overlevering zou de diamant hem hebben toebehoord en zelfs de knop van zijn wandelstok hebben versierd.
Vanaf de achttiende eeuw is de diamant aantoonbaar verbonden aan de collectie van de prinsen van Condé. Uiteindelijk kwam hij in bezit van Henri d’Orléans, hertog van Aumale. Die schonk zijn kasteel en kunstcollecties aan het Institut de France, onder voorwaarden die ervoor moesten zorgen dat de verzameling behouden bleef. De diamant behoort tot de objecten die daarom het kasteel nooit mogen verlaten.
Dat leverde onderzoekers een bijzonder praktisch probleem op. Voor gemmologisch onderzoek breng je een edelsteen doorgaans naar een laboratorium. Bij de Grand Condé moesten de onderzoekers hun apparatuur juist naar Chantilly meenemen.
Honderd jaar later opnieuw te bewonderen
Precies honderd jaar na de diefstal is de Grand Condé opnieuw te zien in Château de Chantilly, tijdens een tentoonstelling van 17 oktober 2026 tot en met 3 januari 2027. Voor deze gelegenheid is opnieuw onderzoek gedaan naar de geschiedenis en de bijzondere eigenschappen van de steen.
Toch ben ik wel benieuwd hoe je erop komt om een diamant in een appel te verstoppen. Serieus geniaal! In deze tijd, zou hij ermee zijn weggekomen, niemand die een appel uit een achtergebleven koffer nog opeet.
Waar zou de diamant dan naar toe zijn gegaan, bij de rest van de buit in de Seine?
I love it! With fire
Kim Vanetie